Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân” ra đời đã đem đến một luồng sinh khí mới, rất quan trọng trong đổi mới tư duy của chính Đảng đoàn Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh trong lãnh đạo thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) theo đúng chức năng, nhiệm vụ của mình. Vì thế đã có sự tiến bộ đáng kể về bố trí nhân sự và ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra…cho đến tạo cơ chế, điều kiện thuận lợi cho hoạt động PBGDPL trong hệ thống tổ chức Mặt trận.
Xin phép được trao đổi đôi điều về phát huy vai trò thành viên Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL, báo cáo viên pháp luật của tỉnh trong công tác PBGDPL như sau:
Một là, phát huy vai trò thành viên Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL:
Như chúng ta đã biết theo chỉ đạo chung thì Hội phối hợp công tác PBGDPL đều có ở các cấp hành chính từ trung ương đến địa phương. Ở tỉnh ta Hội đồng có 19 vị được hình thành theo quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh. Đây là một Hội đồng hoạt động mang tính liên ngành và kiêm nhiệm, chính vì vậy mà hiệu quả hoạt động cao hay thấp, cơ bản vẫn phải dựa vào hoạt động của đơn vị tham mưu thường trực và bộ phận giúp việc. Tuy vậy cũng không thể coi nhẹ và phủ nhận vai trò của từng thành viên trong Hội đồng.
Mỗi một thành viên lại đang đảm nhiệm những cương vị, chức trách, nhiệm vụ, phạm vi hoạt động trên những lĩnh vực, ngành nghề…khác nhau (nghĩa là không ai giống ai), nhưng chung quy lại là phải thực hiện thêm một nhiệm vụ kiêm nhiệm do tổ chức phân công. Vì vậy theo tôi muốn phát huy tốt vai trò thành viên Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL thì cần phải thể hiện trên 3 mặt quan trọng sau đây:
- Thứ nhất: Đã là thành viên thì phải thể hiện việc tuân thủ nghiêm túc sự chỉ đạo, phân công, điều hành của Hội đồng; trực tiếp, chủ động, tích cực tham gia thực hiện đầy đủ các kế hoạch, chương trình, nhiệm vụ hoạt động của Hội đồng đã đề ra. Cần hạn chế tối đa sự thiếu vắng trong việc tham gia các hoạt đồng của Hội đồng. Đặc biệt tối kỵ hiện tượng cả năm không có tham gia hoạt động gì đáng kể.
- Thứ hai: Bên cạnh đó là trên cơ sở chức trách, nhiệm vụ được giao tại đơn vị chủ quản phải gắn với vai trò thành viên Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL để thể hiện cho được vai trò tham mưu có hiệu quả công tác PBGDPL trong hệ thống tổ chức của mình đang công tác, từ tỉnh đến cơ sở (Ban hành kế hoạch, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra thực hiện, báo cáo định kỳ…).
- Thứ ba: Là phải có tín nhiệm và được lãnh đạo cơ quan tiến cử đồng thời thể hiện được khả năng am hiểu, truyền đạt và phổ biến những nội dung cơ bản của những văn bản pháp luật liên quan đến tổ chức, hoạt động, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan mình (ví dụ: đối với cơ quan Ủy ban Mặt trận cấp tỉnh thì cán bộ chủ chốt của cơ quan phải hiểu Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; các Bộ luật: Lao động, Hình sự, Dân sự, Tố tụng hình sự, Tố tụng dân sự; Luật bầu cử đại biểu Quốc hội; Luật bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân; Quy trình hiệp thương lựa chọn, giới thiệu người ra ứng cử; Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn; Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở; quyền năng giám sát của Mặt trận; hoạt động của Thanh tra nhân dân ở cơ sở; hoạt động giám sát đầu tư của cộng đồng v.v.. và v.v.. ).
Ba mặt cơ bản nêu trên tựa như là những yếu tố không thể thiếu đối với một thành viên nào của Hội đồng, giữa chúng có mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau, nếu lại được sự quan tâm thực sự, hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi của lãnh đạo các cơ quan chủ quản thì chắc chắn vai trò tích cực của các thành viên sẽ được phát huy hơn nữa.
Hai là, phát huy vai trò báo cáo viên pháp luật của tỉnh:
Qua thực tiễn hoạt động của một báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, bản thân tôi tự rút ra một số tố chất cơ bản của báo cáo viên pháp luật cần có là:
- Có sự am hiểu pháp luật nhất định liên quan đến công việc của cơ quan, đơn vị, tổ chức mình đang công tác và là người gương mẫu chấp hành pháp luật;
- Có khả năng tự mình biên soạn tài liệu cần thiết theo một hoặc một số chủ đề pháp luật nhất định phục vụ cho những đối tượng thích hợp và trực tiếp phổ biến, truyền đạt tài liệu ấy cho đối tượng đã định;
- Có khả năng tư vấn pháp luật thật sự uy tín về một số lĩnh vực pháp luật nhất định mà mình am tường.
Đa số các báo cáo viên pháp luật đều có các tố chất cơ bản nêu trên, nhưng nếu không gặp môi trường tương thích để báo cáo viên thể hiện mình lại là việc thuộc về trách nhiệm của lãnh đạo từng cơ quan, đơn vị, tổ chức, tựa như người diễn viên lành nghề mà không có đất diễn thì sẽ uổng phí biết bao.
Song, chúng ta cũng dễ nhận ra một điều là: nếu với một số người cụ thể, có năng lực và nhiệt tình công tác như nhau, mà kiêm nhiệm càng nhiều công việc thì dễ dẫn đến hiệu suất công tác sẽ là tỷ lệ nghịch với sự kiêm nhiêm nhiều ấy. Chính đây đều là hoạt động kiêm nhiệm, vì thế tôi xin kiến nghị Thủ trưởng các đơn vị chủ quản các thành viên Hội đồng phối hợp công tác PBGDPL, các báo cáo viên pháp luật cần kiểm soát chặt chẽ hiệu quả công việc kiêm nhiệm của họ và nhất là tạo điều kiện, cơ chế, môi trường thuận lợi cho họ hoạt động ./.